We Gather Through Stories - LivingArchive, donderdag 15 januari 2026, Academie voor Theater en Dans (ATD)
Onderdeel van de Research Month van het Lectoraat van de ATD
De ruimte voor aanvang, helemaal links hangt mijn familie en vanaf de derde foto en aan de rechterwand hangt de familie van Sonja Bloem.
Een afsluiting van een onderzoekstraject en de viering van 25-jarige samenwerking vanuit Don’t Hit Mama met systeemtherapeut Kitlyn Tjin A Djie van Bureau Beschermjassen - dat is de vrouw staande op de verhoging. Persoonlijke, koloniale en dans sporen kwamen in deze ruimte samen, vol fotowerk met getuigen uit verschillende tijden. Voor mij kwam er veel samen op die avond en ook veel wat ik nog aan het verwerken ben.
Bart Deuss las bij de familie foto van Sonja waar ik voor sta, een brief voor,gericht aan de vader van Sonja Bloem. Een foto uit de jaren zeventig, met EddyBenno Bloem rechts, met ontbloot bovenlijf en helemaal links Sonja.
Tekst Bart Deuss
Dag Eddy Benno Bloem,
Ik schrijf je naar aanleiding van wat jouw dochter Sonja me vertelde. Jij bent hier bij ons op deze foto. Geprint met geld van het ministerie van VWS, uit de subsidieregeling voor de Collectieve erkenning van Indisch en Moluks Nederland.*. Geld dat over is van de herstelbetalingen, bedoeld voor hen die werkten aan de spoorlijn door Thailand en Birma. Voor de aanvoer van troepen en materieel van het Japanse leger in de tweede Wereldoorlog.
De Birma-Siam spoorlijn heette ook de dodenspoorlijn omdat er zoveel dwangarbeiders omkwamen. Veel mannen uit Nederlands-Indië. Jij overleefde het maar je wilde daar naderhand niet over spreken, zeker niet met je kinderen die geboren werden in het verre Nederland, je wilde ze daar niet mee belasten. Hoezeer je dochter juist wel wilde weten over Java, over jouw land.
In Nederland ga je jarenlang maandelijks naar Den Haag met lotgenoten. Om aanspraak te maken op de herstelbetalingen, voor de dwangarbeid die jij als Nederlandse onderdaan verrichte. Thailand betaalde Nederland na de oorlog immers voor die spoorweg. De overheid in Nederland doet lang over het ingang zetten van die herstelbetalingen. En jij hebt al zoveel geduld geoefend.
Je zoekt weer contact met je dochter, je belt haar, spreekt erover en je wordt zwakker. Je vraagt haar op je sterfbed om namens hem die kwestie te blijven volgen. Maar als het niet zou lukken; zeg je tegen haar: dan… Want die last…
Een jaar voordat de regeling voor de herstelbetalingen, voor hen die nog leven, in werking treedt, sterf je. Het is al 2013. Eddy Benno Bloem, wij hebben jouw lichaam geprint op dit canvas, getekend door het verleden. Met geld uit de herstelbetalingen.
Er is om geloot en wij hadden met dit project geluk, of, zo je wilt, er was gerechtigheid. Jij zult zo je eigen gedachten hebben over gerechtigheid en genoegdoening. Je was en bleef een nomade en hield ontzettend van kamperen.
Hartelijke groet,
Bart Deuss
