English

Ruimte laten en ruimte innemen

Gepubliceerd op:
16.01.2026

Op 4 december en 19 december woonde Luc de Groen (dramaturgische adviezen LeineRoebana) de repetities bij van Farewell Future Welcome World van LeineRoebana en Black Pencil. Hieronder deelt hij zijn observaties.

Ruimte laten

Op 4 december 2025 woonde ik een doorloop bij van Farewell Future Welcome World. Het was een wonderlijk moment, omdat de voorstelling al best vorm begon te krijgen, maar de helft van de cast nog in Indonesië was. Farewell Future Welcome World is namelijk een samenkomst van in Nederland gevestigde dansers en musici, en hun Indonesische tegenhangers. In Indonesië werd er met hetzelfde materiaal gewerkt, maar wegens visums en beperkte duur van het verblijf konden de Indonesische dansers en musici pas half december in Nederland bij de repetities aansluiten.

Het resultaat was dat iedereen (zowel in Nederland al in Indonesië) in de studio speelde met een bijzondere focus: een focus op wie er nog niet waren. Soms werd een van de Indonesische dansers gerepresenteerd door een van de Nederlandse dansers, die met een briefje op hun buik zo goed mogelijk de bewegingen, energie en het karakter van Boby, Sandhi of Agus probeerden te representeren. Maar boven alles voelde je in de studio dat zowel muzikaal als op de vloer er een ruimte werd opengehouden. Er hing een potentie in de lucht, een zwangere opwinding dat wat we nu zagen nog maar de helft is.

Belangrijk gegeven hierbij is dat de voorstelling ook thematisch gaat over het samenkomen van culturen. Dat juist het elkaar op een gelijkwaardige manier vinden en de verweving en overeenkomstigheden centraal staan in de voorstelling. De voorstelling was duidelijk klaar om samen te komen, om zich te herenigen.

Ruimte innemen

Op 19 december kwam ik weer langs voor een repetitie. Deze keer geen doorloop, maar een rustig doorlopen van alle onderdelen van de voorstelling in wording. Inmiddels waren de Indonesische dansers en musici gearriveerd en de studio stond opeens vol.

Maar wat voor mij toch het mooiste effect van de volledige bezetting was, is dat alles wat twee weken daarvoor nog solide voelde, opeens weer vloeibaar was. Er kwamen niet alleen dansers en musici die het materiaal kenden, er kwamen kunstenaars bij die volledig nieuwe aspecten tot leven brachten. Waar in de eerste doorloop er afwachtend naar de lege ruimte werd gekeken, was die ruimte nu opeens gevuld en tot leven gebracht.

In dit nieuwe leven die de samenkomst brengt zit mogelijk een kern van de voorstelling: dat een interculturele ontmoeting iets magisch heeft. Dat iedereen zich kan laten verrassen door de ander, omdat je je onverwachts in de ander herkent. In wat we delen zit een vonk van verrassing en leven, waar bewegingen op elkaar aansluiten en muziek in elkaar opgaat.